Posted in Բնագիտություն

Կարմիր գիրք

Կարմիր գիրք, հազվագյուտ և ոչնչացման վտանգի տակ գտնվող կենդանիների, բույսերի և սնկերի ցուցակն է։

Երկրում բույսերի և կենդանիների որոշ տեսակների քանակի անկման գործընթաց նկատվում է մի քանի դար: Այս խնդրի արդիականությունը մեր օրերում չի պակասել։

Բուսական և կենդանական աշխարհի տեսակների անկման պատճառները շատ տարբեր են: Բայց դրանք բոլորը հիմնականում կապված են մարդու տնտեսական գործունեության կամ բնության կյանքում նրա անխոհեմ միջամտության հետ:

Կազմակերպությունը ստեղծեց Հազվագյուտ և անհետացող տեսակների հանձնաժողով: Այդ օրերին Հանձնաժողովի նպատակն էր տեղեկատվություն հավաքել ոչնչացման սպառնացող կենդանիների և բույսերի մասին:

15 տարի անց ՝ 1963 թվականին, կազմակերպությունը հրապարակեց նման տեսակների առաջին ցուցակը: Փաստերի կարմիր գիրքը այս ցուցակի վերնագիրն էր: Ավելի ուշ հրատարակությունը վերանվանվեց, և ցուցակը ստացավ «Աշխարհի կարմիր գիրք» անվանումը

Այսօր արդեն պարզ է, որ որոշ տեսակների քանակը վերականգնելու համար բավական է արգելել որսը կամ հավաքելը: Այլ հազվագյուտ կենդանիների և բույսերի պահպանման համար անհրաժեշտ է ստեղծել հատուկ պայմաններ նրանց բնակության համար: Ավելին, այս տարածքում ցանկացած տնտեսական գործունեություն պետք է արգելվի:

Տեսակները, որոնք լիակատար ոչնչացման եզրին են, մարդիկ փորձում են փրկել արհեստական ​​բուծմամբ ՝ հատուկ տնկարաններում ՝ ստեղծելով գոյության բոլոր բարենպաստ պայմանները:

Բնության պահպանության միջազգային միության տվյալների համաձայն ՝ այսօր պաշտպանության կարիք ունեն շուրջ 5,5 հազար կենդանիներ:

Բուսական աշխարհը առավել հաճախ դառնում է գեղեցկության զոհ: Մարդիկ, հիանալով բույսերի յուրահատկությամբ և բարդությամբ, սկսում են անմտորեն ոչնչացնել տնկարկները մի փունջ ծաղիկների համար:

TEST 1

  1. Հինգ հազար յոթանասունվեց թվի գրության մեջ ո՞ր կարգում է գրված 0:
  2. միավորների         

2)   տասնավորների                

3)  հարյուրավորների                        

4)   հազարավորների              

5)  ոչ մի կարգում

  • Նշիր ամենամեծ եռանիշ թիվը, որի գրության մեջ կրկնվող թվանշաններ չկան
  • 999                      

2)   199                      

3)   789                      

4)   987                     

5)   989 

  • Գումարելիներից մեկը մեծացրել են 5-ով, իսկ մյուսը մեծացրել են 7-ով: Արդյունքում գումարը
  • կմեծանա 2-ով                 

2)   կփոքրանա 2-ով              

3)   կմեծանա 12-ով                          

4)   կփոքրանա 12-ով            

5)   կմնա նույնը

  • Մենք օրվա ընթացքում ուտում ենք 3 անգամ: Քանի՞ անգամ ենք ուտում շաբաթվա ընթացքում:

1)   7              

2)   18            

3)   21            

4)   28            

5)   37

  • 4075 > 40*5 գրության մեջ «*» –ի փոխարեն ամենամեծը ի՞նչ թվանշան կարող ենք գրել, որ անհավասարությունը ճիշտ լինի:
  • 8              

2)   0              

3)   5              

4)   4              

5)   6

  •  48-թվի 5/8 մասը կլինի
  • 6            

2)   24                     

3)   30                     

4)   20                     

5)   40

  •   3/5  ժամը րոպեներով արտահայտած կլինի
  • 12            

2)   50            

3)   24            

4)   60            

5)   36

  •  2տ 50 կգը կիլոգրամներով արտահայտած կլինի
  • 2500                  

2)   2005                  

3)   2055                  

4)   2050                 

5)   2000

  •  44սմ պարագիծ ունեցող քառակուսու կողմի երկարությունը կլինի
  • 10            

2)   22            

3)   11

4)   5              

5)   12

  1.  Գծագրում ներկված է պատկերի
  2. 5/9 մաը        

2)  4/9 մասը                   

3)  4/5 մասը                                           

4)  4/10 մասը                 

5)  4/12  մասը

  1. Հաշվիր ամենամեծ եռանիշ և ամենամեծ երկնիշ թվերի տարբերությունը:

900

  1. Թվային հաջորդականությունը կազմված է հետևյալ կանոնով. առաջին անդամը 3 է, երկրորդ անդամից սկսած յուրաքանչյուր անդամը հավասար է իր նախորդի կրկնապատիկից հանած 1: Գրեք այդ հաջորդականության չորրորդ անդամը:

3, 5, 9, 17

  1.  24-ի և 7-ի արտադրալից հանիր 98-ի և 2-ի քանորդը:

119

  1. AB հատվածի   երկարությունը 27 սմ է,  AC հատվածը՝ 8 սմ 4 մմ: Գտիր  CB   հատվածի   երկարությունը:

18 սմ 6 մմ

  1. Քանի՞ երկնիշ թիվ կա, որի տասնավորը մեծ է միավորից:

45

  1. Ուղղանկյան մի կողմը 24սմ է, իսկ մյուս կողմը այդ կողմի կեսին է հավասար: Գտիր այդ ուղղանկյան պարագիծը:

72

  1. Մեկ սպիտակ և մեկ սև խոզերի զանգվածը միասին 320 կիլոգրամ է: Սև խոզը 32 կիլոգրամով ծանր է սպիտակ խոզից: Ինչքա՞ն է կշռում սպիտակ խոզը:

144

Posted in Մայրենի

Լեզվական աշխատանք ուրիշի ուղակի խոսքը

Կետադրեք նախադասությունները

  1. Բժշկուհին ասաց, պետք է ամեն օր խմեք նշանակված դեղերը։
  2. Այստեղ բոլորդ իջեք, բացականչեց վարորդը։
  3. Կես ժամից հայտարարեց օդաչուն, ինքնաթիռը, վայրէջք է կատարելու։
  4. Բոլորդ գնացեք տուն, խիստ հրամայեց ոստիկանը։
  5. Կարմիր գույնով, ներկեք ծաղիկները ասաց ուսուցչուհին։

Ուրիշի ուղղակի խոսքի համար գրեք հեղինակի խոսք և կետադրեք

  1. Արագ հեռացեք այստեղից, ասաց հայրիկը։
  2. Աղջիկն ասաց, թողեք ես կավարտեմ այդ աշխատանքը։
  3. Բոլոր խնձորները այգուց հավաքիր, ասաց մայրիկը, և լցրու զամբյուղը։
  4. Պատուհանները բացեք, գարուն է եկել, ասաց տղան:

Նախադասությունները կետադրեք, եթե դրա անհրաժեշտությունը կա

  1. Նրանք հեռացան, քան որ արդեն ավարտել էին աշխատանքը։
  2. Նրանք խանութից գնեցին կարտոֆիլ, կաղամբ, գազար և կանաչիներ։
  3. Առավոտյան ավարտեցին աշխատաքը և գնացին տուն։
  4. Անահիտը, Կարինեն, Մարիամը գնացին այգի, որպեսզի ծաղիկ հավաքեն։
  5. Ուսուցչուհին խիստ բարկացավ, և աշակերտները հասկացան, որ իրենք սխալ էն իրենց պահել։

Posted in Մայրենի

Եթե ես երկնքի վրա լինեի

Երկինքը շատ գեղեցիկ է: Մանավանդ աստղերը, լուսինը և արևը: Երկինքը մուգ կապույտ է, իսկ աստղերը, արևը և լուսինը դեղին: Արևը մեզ առավոտյան լույս է տալիս: Աստղերը շատ գեղեցիկ են: Ես երբ պարկում եմ խոտերի վրա նայում երկնքին, մտածում եմ թե ինչի է այսքան գեղեցիկ գիշերով երկինքը: Ես շատ եմ սիրում աստղերը և ուզում եմ հայտնվել երկնքի վրա, տեսնել լուսինը, արևը և աստղերը:

Երկնքին նայելը և հիանալը պետք է անել գիշերը, որովհետև գիշերը ավելի գեղեցիկ է երկինքը:

Մի տեղ կա որը կոչվում է, աստղադիտարկում, այնտեղ կա մի սարք որով կարող ես մոտիկից դիտել աստղերին:

Եթե ես երկնքի վրա լինեի, ես կվեկալեի մի աստղ և կդնեի տուփի մեջ, կտանեի տուն և կպահեի: Հետո այտ աստղը կնվիրեի մայրիկիս, որովհետև նա էլ աստղի նման շատ գեղեցիկ է:

Եթե ես երկնքի վրա լինեի, ինձ հետ կտանեի իմ դասարանին, մանավանդ գիշերը, որպեսզի նրանք էլ հիանան այտ տեսարանով: Ես նաև ինձ հետ կտանեի իմ սիրելի ուսուցչուհիներին: Իմ կարծիքով, որ ետպես լիներ բոլորս էլ ուրախ կլինեինք:

Ինձ թվում է, որ ես հայտվեմ երկնքի վրա այնտեղ ուրիշ մարդիկ էլ կլինեն:  

Թեստ 6

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
    Եղբայր

Հարյուր

Պատմըվածքը

Հեքիաթի

2. Ի՞նչ է նշանակում  երևակայել բառը.

       ա/ պատկերացնել
       բ/ շինել
       գ/ պատրաստել
        դ/ կառուցել

 3. Գրի՛ր տրված  բառերի հոմանիշները.
       
ա/ գեղեցիկ               սիրուն
       
բ/ շատ                      մեծաքանակ
       
գ/կախարդական    մոգական

       դ/ մեծ                     հսկա

4. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը.

      ա/ սիրտպարզ

       բ/ բարեկամբարդ

      գ/ գեղեցկությունպարզ

       դ/ անգետածանցավոր

5. Տեքստում հանդիպող հետևյալ բառերից ո՞րն է գործածված եզակի թվով.

      ա/ խաղեր

       բ/ պատուհաններ

       գ/ թվեր

       դ/ իշխան

6. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված.

      ա/ գեղեցիկածական

      բ/ տխուրգոյական

      գ/ գառնուկգոյական

      դ/ մոլորակգոյական

 7. Փակագծերում  նշված բայերը համապատասխանեցրո՛ւ տեքստին:

       Հասկանում ենք                

       Ճանաչում են                    

       Հիշում եմ                    

       Վախենում եմ                  


8.
Տրված նախադասության մեջ գտի՛ր ենթական և ստորոգյալը:

     Իշխանիկը ապրում էր մի փոքրիկ մոլորակի վրա:
      Ենթակա-Իշխանիկը

      Ստորոգյալ-ապրում էր

9. Տեքստից դուրս գրի՛ր մեկական պատմողական և հարցական նախադասություն:
Երբ նրանց պատմում ես, որ դու նոր բարեկամ ես ձեռք բերել, նրանք երբեք չեն հարցնում ամենագլխավորի մասին:

Քանի՞տարեկան է նա: Քանի՞ եղբայր ունի: Քաշն ինչքա՞ն է: Ինչքա՞ն է վաստակում նրա հայրը:

10. Տեքստում ընդգծված նախադասության մեջ բաց է թողնված մեկ կետադրական նշան: Լրացրու՛:

ամենևին էլ չեմ ուզում, որ իմ գիրքը կարդան միայն զվարճության համար:


11.
Ի՞նչ են շատ սիրում մեծահասակները:
Մեծահասակները սիրում են թվեր:

12. Ի՞նչ էին հարցնում մեծահասակները նոր բարեկամի մասին:

Քանի՞տարեկան է նա: Քանի՞ եղայր ունի: Քաշն ինչքա՞ն է: Ինչքա՞ն է վաստակում նրա հայրը։

 13. Ինչո՞ւ Փոքրիկ իշխանի մասին պատմելը հեշտ չէր.

       ա/ հեղինակը մանրամասները չէր հիշում

        բ/արդեն վեց տարի էր անցել, ինչ նա և գառնուկը հեռացել էին

       գ/ բարեկամներին շուտ էին մոռանում

       դ/ հեղինակի սիրտը ճմլվում էր

14. Ինչո՞ւ էր հեղինակը վախենում մեծահասակների նման դառնալուց.

      ա/ ճիշտ հարցեր էին տալիս

       բ/ ծիծաղում էին համարների և թվերի վրա

      գ/ մեծահասակները թվերից բացի ոչնչով չէին հետաքրքրվում

      դ/ մեծահասակները շատ բարեկամներ ունեին

15. Դու՛րս գրիր  այն հատվածը, որտեղ գրված է, որ երեխաները պետք է հասկանան  և  ներեն մեծերին:

Չարժե նրանցից նեղանալ: Երեխաները մեծահասակների նկատմամբ պետք է ներողամիտ լինեն:

ՄԵՍՐՈՓ ՄԱՇՏՈՑԻ ԱՆՎԱՆ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ

Մատենադարան կամ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հին ձեռագրերի և փաստաթղթերի պահպանման և ուսումնասիրման կենտրոն, ձեռագրերի պահպանման աշխարհի ամենահարուստ կենտրոններից մեկը։ Ունի ձեռագրերի և միջնադարյան գրքերի աշխարհի ամենախոշոր հավաքածուներից մեկը։ Այստեղ պահպանվում են շուրջ 23000 ձեռագիր, հմայիլներ, պատառիկներ և 300 000 արխիվային փաստաթուղթ։Ամեն տարի այցելուները լինում են մինչև 50000 մարդ։

Հայերեն ձեռագիր մատյանների ամենախոշոր պահոցն է։

5-րդ դարի սկզբից Հայաստանում և հայաշատ վայրերում գրվել և ընդօրինակվել են հազարավոր ձեռագիր (գրչագիր) մատյաններ, որոնք պահվել են վանքերի ու մենաստանների գրատներում ու մատենադարաններում։

Հայերեն ձեռագիր մատյանների ամենախոշոր պահոցն է։ 

Նախկինում այն կոչվել է Կուլտուրպատմական ինստիտուտ։

Միջնադարում ձեռագիր մատյաններին մշտապես սպառնացել է օտար նվաճողների ավարառության ու ոչնչացման վտանգը։

Մատենադարանը որպես առաջին գիտահետազոտական հաստատություն Հայաստանում, ստեղծվել է 1921-ին՝ Էջմիածնի ձեռագրատան հիմքի վրա։ Նախապես կոչվել է Կուլտուրպատմական ինստիտուտ։ 1939-ին Մատենադարանն Էջմիածնից տեղափոխվել է Երևան և տեղավորվել Հանրային գրադարանի շենքում։ Մատենադարանի ներկայիս շենքը կառուցվել է 1945-57-ին։ Մատենադարանն այդ շենք է փոխադրվել 1959-ին, 1962-ին կոչվել է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան։

Մատենադարանը որպես առաջին գիտահետազոտական հաստատություն Հայաստանում, ստեղծվել է 1921-ին՝ Էջմիածնի ձեռագրատան հիմքի վրա։ Նախապես կոչվել է Կուլտուրպատմական ինստիտուտ։ 1939-ին Մատենադարանն Էջմիածնից տեղափոխվել է Երևան և տեղավորվել Հանրային գրադարանի շենքում։ Մատենադարանի ներկայիս շենքը կառուցվել է 1945-57-ին։

Մատենադարանում ձեռագրերը հավաքագրվում են հիմնականում կրոնաեկեղեցական, ուսումնական, պետականհասարակական հաստատությունների, ինչպես նաև անհատական նվիրատվությունների միջոցով։

Մատենադարանում պահվող ձեռագրերը վերաբերում են միջնադարյան Հայաստանի մշակույթի և գիտության բոլոր բնագավառներին՝ պատմությանը, աշխարհագրությանը, փիլիսոփայությանը, ուղղագրությանը, իրավունքին, մաթեմատիկային, գրականությանը և մանրանկարչությանը։ Մատենադարանի ֆոնդը կազմված է ձեռագրերից, արխիվային փաստաթղթերից, գրադարանից և պարբերականներից:

Մեզ հասած հնագույն ամբողջական ձեռագիրը 7-րդ դարում ընդօրինակված մագաղաթե Ավետարան է (հայտնի է «Վեհամոր» կամ «Բանանցի Ծեր Ավետարան» անուններով), որի վրա ձեռքը դրած երդվել են ՀՀ 3 նախագահները։ Եզակի ձեռագրերից է Լազարյան Ավետարանը, որն ունի ճշգրիտ թվական՝ 887։